Beginnen met fotograferen: Lenzen (10)

Een 60 millimeter macrolens van Canon, een model dat niet op de full-frame camera’s van dit merk gebruikt kan worden.

Op zeer korte afstand foto’s maken

Met macrolenzen betreden we een bijzonder interessant gebied. Deze lenzen bieden de mogelijkheid om de wereld van het kleine, sterk vergroot weer te geven. Veel lenzen bezitten dan wel een macro-instelling, waarmee je mooie close-ups kunt maken, maar dat is niet te vergelijken met de mogelijkheden die echte macrolenzen je bieden. Een insect bijvoorbeeld van een centimeter of twee wordt op halve of ware grootte op de sensor geprojecteerd, wat beelden met een ongekende detaillering oplevert.

Een 60 millimeter macrolens van Canon, een model dat niet op de full-frame camera’s van dit merk gebruikt kan worden. Denk je er over om in de toekomst over te gaan stappen naar een full-frame camera, dan kun je beter gelijk een objectief kopen dat hierop ook gebruikt kan worden.
Een 60 millimeter macrolens van Canon, een model dat niet op de full-frame camera’s van dit merk gebruikt kan worden. Denk je er over om in de toekomst over te gaan stappen naar een full-frame camera, dan kun je beter gelijk een objectief kopen dat hierop ook gebruikt kan worden.

Beginnen met fotograferen: Lenzen (9)

Twee lenzen, de ene met het diafragma in de kleinste stand en de andere bij volle opening (rechts).

Verschillen wanneer een telelens op verschillende bodies gebruikt wordt

Het gebruik van telelenzen op het camerahuis van een spiegelreflexcamera (voor amateur of semi-professioneel gebruik) biedt het grote voordeel dat het tele-effect versterkt wordt. Dit heeft te maken met het kleinere oppervlak van de sensor. Dit is wat moeilijk uit te leggen, maar het komt er op neer dat een 400 mm telelens op bijvoorbeeld een Canon 750D of 80D een brandpuntsafstand krijgt van 640 mm.
Door de bouw van de telelenzen moet het licht een lange weg afleggen voordat deze de sensor bereikt en hierbij speelt ook het zogenaamde diafragma een belangrijke rol. Het diafragma is een verstelbare opening in de lens, waarmee je de hoeveelheid licht die op de sensor valt kunt regelen. Hoe groter de diafragma-opening, des te meer licht er op de sensor valt. Telelenzen met een relatief grote diafragma-opening zijn echter erg kostbaar.

Twee lenzen, de ene met het diafragma in de kleinste stand en de andere bij volle opening (rechts).
Twee lenzen, de ene met het diafragma in de kleinste stand en de andere bij volle opening (rechts).

Beginnen met fotograferen: Lenzen (8)

Opbouw telelenzen

Telelenzen zijn in principe op twee manieren opgebouwd, het kan gaan om een lange ‘buis’ met bijna dezelfde lengte als dat de brandpuntsafstand lang is. Dan is er ook nog een type met een aantal spiegels (spiegeltele). Dit levert weliswaar een veel korter objectief op, maar tegelijkertijd een minder fraaie onscherpte (reflecties worden weergegeven in de vorm van kleine cirkels). Mocht je de aanschaf van een telelens overwegen, dan raden we je de ‘lange buis’ aan en maak het niet te gek. De echt professionele telelenzen kunnen net zo duur zijn als een goed uitgeruste visboot. Laat die ijsvogel dan maar vliegen. Ja toch?
Je kunt telelenzen vergelijken met verrekijkers. Zo komt het beeld van een telelens met een brandpuntsafstand van 100 mm, op een camera met een full-frame sensor, overeen met dat van een toneelkijker met een sterkte van 2x. Een telelens met een brandpuntsafstand van 400 mm is dan vergelijkbaar met een 8x sterke verrekijker.

24 mm.
24 mm.
50 mm.
50 mm.
Om een onderwerp dat echt ver van je verwijderd is, toch min of meer beeldvullend op de foto te krijgen, heb je een zogenaamde telelens nodig.
105 mm.

Opnamen met een 24, 50 en 105 mm lens waarbij de bellyboot ongeveer even groot gehouden is.

Beginnen met fotograferen: Lenzen (7)

Om een onderwerp dat echt ver van je verwijderd is, toch min of meer beeldvullend op de foto te krijgen, heb je een zogenaamde telelens nodig.

Voordelen telelenzen

Om een onderwerp dat echt ver van je verwijderd is, toch min of meer beeldvullend op de foto te krijgen, heb je een zogenaamde telelens nodig. Denk, bijvoorbeeld, aan een ijsvogel die je op afstand ziet zitten; je kunt er echter niet dichterbij komen, omdat hij dan gegarandeerd wegvliegt.
Wanneer je van een foto, gemaakt met een standaardlens, op de computer een uitvergroting zou maken van een gedeelte van de foto, dan krijg je hetzelfde beeld als wanneer je deze opname met een telelens zou maken vanuit hetzelfde standpunt. De verhouding tussen onderwerpen op de voor- en achtergrond zal hetzelfde zijn. Echter verlies je bij het uitvergroten heel wat kwaliteit van het beeld, omdat de foto opgebouwd is uit minder pixels, dan dat het geval is bij de opname met de telelens.

24 mm.
24 mm.
50 mm.
50 mm.
105 mm.
105 mm.

Opnamen met een 24, 50 en 105 mm lens vanuit hetzelfde standpunt.

Beginnen met fotograferen: Lenzen (6)

Een fisheye-lens biedt een bijzondere kijk op onze wereld.

Verschil tussen een groothoek- en een fisheye-lens

De zogenaamde fisheye-lens is een extreem voorbeeld van een groothoeklens, de beeldhoek bij deze lens ligt op ongeveer 180 graden, wat betekent dat wanneer je een staande foto maakt, je voeten in de meeste gevallen ook zichtbaar zullen zijn! Bij een fisheye-objectief worden rechte lijnen krom weergegeven wanneer ze niet door het centrum van de foto lopen. Dit kan fantastische effecten geven, weliswaar niet zozeer bij vangstplaten, want dan gaat die snoekbaars of snoek er bijvoorbeeld wel erg vreemd uitzien. Gebruik je hem echter voor panoramafoto’s dan kan dat schitterende resultaten opleveren.

Een fisheye-lens biedt een bijzondere kijk op onze wereld.
Een fisheye-lens biedt een bijzondere kijk op onze wereld.

Beginnen met fotograferen: Lenzen (5)

De scherptediepte ligt tussen de 1/2 deel voor en 1/2 deel achter of 1/3 deel voor en 2/3 deel achter het punt waarop scherpgesteld is. Bij een ‘man met vis’ foto kun je dan ook het beste scherpstellen op de vis, dan is de vanger ook nog wel min of meer scherp.

Voordelen groothoeklens

Hoe kleiner de brandpuntsafstand des te groter wordt de beeldhoek en daarmee des te breder het beeld dat opgenomen wordt. Dat is dus het geval met de groothoeklens. Er komt veel meer op de foto te staan, maar dat betekent wel dat alles, ten opzichte van een standaardlens, kleiner weergegeven wordt. Breng je de camera met groothoeklens dichter naar een onderwerp toe, bijvoorbeeld je vismaat die een mooie snoek vasthoudt, dan wordt die vis naar verhouding groter weergegeven. De vis lijkt groter, maar het ‘bedrog’ is vaak duidelijk zichtbaar, omdat de vingers van degene die de vis vasthoudt ook onnatuurlijk groot afgebeeld worden. Een groothoek biedt duidelijk voordelen wanneer je in een boot foto’s maakt. Midden op het water is het immers moeilijk overboord stappen om je vismaat met vangst en ook nog wat van de omgeving op de plaat te zetten…
Ten opzichte van een standaardlens en een telelens wordt er bij een opname met een groothoeklens een groter gedeelte op de foto scherp weergegeven. In vaktermen zeggen we dan dat de ‘scherptediepte’ groter is.

De scherptediepte ligt tussen de 1/2 deel voor en 1/2 deel achter of 1/3 deel voor en 2/3 deel achter het punt waarop scherpgesteld is. Bij een ‘man met vis’ foto kun je dan ook het beste scherpstellen op de vis, dan is de vanger ook nog wel min of meer scherp.
De scherptediepte ligt tussen de 1/2 deel voor en 1/2 deel achter of 1/3 deel voor en 2/3 deel achter het punt waarop scherpgesteld is. Bij een ‘man met vis’ foto kun je dan ook het beste scherpstellen op de vis, dan is de vanger ook nog wel min of meer scherp.

Beginnen met fotograferen: Lenzen (4)

Een spiegelreflex die voorzien is van een standaardzoomlens.

De standaardlens

Er is sprake van een standaardlens wanneer de lengte van de diagonaal van de sensor ongeveer overeen komt met de brandpuntsafstand van de lens. Gemakkelijker gezegd komt dat er op neer dat standaardlenzen een brandpuntsafstand hebben van 40 tot 55 mm (bij een sensor die het formaat heeft van kleinbeeld). Deze lenzen hebben een beeldhoek die in principe overeenkomt met die van onze eigen ogen. Kijk je door de zoeker dan levert dit vrijwel het zelfde beeld op, als wanneer je zonder camera naar het onderwerp kijkt.

Een spiegelreflex die voorzien is van een standaardzoomlens.
Een spiegelreflex die voorzien is van een standaardzoomlens.

Beginnen met fotograferen: Lenzen (3)

Een standaardlens en een zoomlens.

Typen lenzen

Er zijn vele soorten lenzen, waarvan de belangrijkste types zijn: fisheye-lenzen, groothoeklenzen, standaardlenzen, telelenzen, macrolenzen en zoomlenzen of zoomobjectieven. Het belangrijkste onderscheid is in principe keer op keer de brandpuntsafstand. Zoals je weet wordt een foto feitelijk gemaakt aan de hand van het licht (lees lichtstralen) dat weerkaatst van het te fotograferen onderwerp. De brandpuntsafstand is de afstand tussen de lens en het punt waar alle lichtstralen samenkomen na door de lens gebroken te zijn. Je kunt het vergelijken met het laten branden van een krant met een vergrootglas. Met het vergrootglas breek je zonnestralen geconcentreerd naar een bepaald punt toe, waardoor je feitelijk een brandpunt creëert. Logisch genoeg komt hier ook de term ‘brandpuntsafstand’ vandaan.

Een standaardlens en een zoomlens.
Een standaardlens en een zoomlens.

Beginnen met fotograferen: Lenzen (2)

De bajonet en de contactpunten achterop een objectief.

Opbouw van lenzen

Cameralenzen of objectieven zijn in principe opgebouwd uit een stelsel van lenzen die aan elkaar gelijmd en/of losstaand van elkaar het beeld zo optimaal mogelijk projecteren op de sensor. Aan de voorkant van een objectief vind je normaal gesproken een filterdraad, zodat je filters op de lens kunt schroeven. Gaat het om losse lenzen voor het gebruik op een spiegelreflexcamera, dan vind je aan de achterkant van de lens een bajonet waarmee de lens op de camera geplaatst kan worden, plus een aantal contactpunten waarmee de camera communiceert met het objectief.

De bajonet en de contactpunten achterop een objectief.
De bajonet en de contactpunten achterop een objectief.

Beginnen met fotograferen: Lenzen (1)

Extra lenzen noodzakelijk?

Extra lenzen noodzakelijk?

Soms zie je professionele fotografen met enorme fotolenzen en vraag je je af of dat echt nodig is om mooie foto’s te maken. Voor de hobbyfotograaf volstaat in veel gevallen de standaard zoomlens die bij de camera als kit geleverd wordt. Toch kan het geen kwaad om je te verdiepen in de materie van lenzen en zo komen vanzelf aspecten aan bod, die ook op de standaard lens van toepassing kunnen zijn.

Het fotograferen van de natuur is een mooie hobby die met andere hobby’s te combineren is.
Het fotograferen van de natuur is een mooie hobby die met andere hobby’s te combineren is.